Saltar al contenido

GUARANI ANGIRŨ ÑANDUTI OÑEMOAMANDAJE

  • por

Ko jasýpe, Guarani Ñe’ẽ Angirũ Ñanduti ojapo iñamandaje mbohapyha, oñepyrũva’ekue upe arapokõi 10 jasykõime ha oñemboty kuehe arapo 22, oñemopa’ũ’imi rire. Ko temimoĩmby ha tapicha aty, ombohapéva ñe’ẽ ñeisãmbyhy yvy guivo yvatépe (bottom-up), oñemongu’e jahechápa guarani ñe’e ojeporu Estado rembiapópe ha tetãyguakuéra apytépe. Oñemoheñói upe 14 jasyteĩ 2022-me amandaje ojejapova’ekuépe Yvy Marãe’ỹ rógape, San Lorenzo távape, ha yvytu pepo rehe. Upe amandajépe ojejuhúkuri 30 tapicha rupi, ha yvytu pepo rehe katu oĩ 60 rupi; umíva oko’i heta departamento ha távagui ko tetãgui, ha upéichante avei tetã ambuégui. Ko joajuvusu oñemoañete peteĩ ary oñemba’apo rire ojejúvo. Omoñepyrũ ko joajuvusu 25 temimoĩmby ha 130 tapicha rupi. Umi temimoĩmby ha tapicha ojejuhu Paraguáipe ha avei ambue tetãme: Argentina, Brasil, Canada, Estados Unidos, Suiza, Francia, España ha Italia

Ko joajuvusu niko hína pojoapy oñembyaty ha oñomoirũhápe temimoĩmby ha tapicha, taha’e umíva Paraguaipegua térã ambue tetãmegua, omba’apo hag̃ua guarani ñe’ẽ ko’ẽ pyahurã rehe. Ipype oikekuaa temimoĩmby ha tapicha omba’aposéva guarani rehe, kóva ojehayhu, ojehetejora, oñemyasãi ha ojeporu rekávo opa hendápe ha opa mba’erã Estado rembiapópe, tetãyguakuéra apytépe, ko tetãpýre ha avei tetã ambuépe. Ipype oikekuaa temimoĩmby ha tapicha omba’aposéva guarani rehe, kóva ojehayhu, ojehetejora, oñemyasãi ha ojeporu rekávo opa hendápe ha opa mba’erã Estado rembiapópe, tetãyguakuéra apytépe, ko tetãpýre ha avei tetã ambuépe.

Umi tapicha ha temimoĩmby oĩva guive ipype oñemongu’e oiporúvo ko ñe’ẽ ayvúpe ha kuatia ári, ombohasávo mitã pyahukuérape ha oko’ívo omba’apo mamo oĩhápe ojehayhu ha ojeporúvo ko ayvu. Umi tapichápe oñepytyvõta oñe’ẽ, ohaiporã ha oiporúvo guarani hekovépe opa hendápe ha opa mba’erã; umi temimoĩmbýpe katu ojeykekóta oiporúvo guarani ñe’ẽ ikuatiakuérape, upéichante avei ayvúpe hembiapo ko’ẽreireguápe. Upéichante avei oñemongu’éta hikuái oñomongeta, omba’ejerure ha ojejopývo Estado-pe omoañete hag̃ua opa mba’e omandáva Léi 4251/10 ha ambueve tembiapoukapy ko tetã ha ambue tetãmeguáva ombohapéva ñe’ẽnguéra ñeñangarekorã. Maymave omba’apóta guarani ñe’ẽ ojeporúvo opa hendápe ha opa mba’erã tetã ñe’ẽ tee háicha, castellano javeve.

Guarani Ñe’ẽ angirũ pyahu

Ko amandaje mbohapyhápe oikeve tapicha aty Paraguái ha ambue tetãmegua, ha ojeporavo máva máva omoakãta umíva rérape. Peteĩ tapicha peteĩteĩva temimoĩmby rérape oike omboguatávo ko joajuvusu jahechápa kóva imbarete ha ipyenda porã, ha oko’i omba’apo guarani rehe, Paraguái ñe’ẽtee ha hetave tapicha oiporúva, ikatu hag̃uáicha ojeporu oñeñe’ẽ ha ojehaívo opa hendápe ha opa mba’erã ko tetãme, upéichante avei toñemyasãi ha toñembohekoresãi tetã ijerereguápe.

Ko’ãvahína temimoĩmby ko’ag̃a ojejuhúva Ñandutípe, ha avei tapicha oikéva herapekuéra:

  1. Fundación Yvy Marãe’ỹ, Paraguay. Teodolina Verón
  2. Guarani Ñe’ẽ Rerekuapavẽ (Academia de la Lengua Guaraní), Paraguay. Mauro Lugo.
  3. Universidad Nacional de Itapúa, Paraguay. Estela Trinidad.
  4. EDUCOM Guarani (UNILA), Brasil. Mario Ramão Villalba.
  5. Jubilados Nordeste Itapúa, Paraguay. Ramón Lequizamón
  6. Sindicato de Periodistas del paraguay, Paraguay.  Lidia Samudio.
  7. Instituto Técnico Superior de Estudios Culturales y Lingüísticos Yvy Marãe’ỹ, Paraguay. Miguel Verón
  8. Colectividad Paraguaya de Eldorado, Argentina. Emilia Espínola.
  9. Carrera de Técnico Superior en Traducción Interpretación del Instituto Yvy Marãe’ỹ, Paraguay. Marisol Centurión.
  10. Dicas de Guaraní, Brasil. Liz Benítez
  11. Guarani Ñe’ẽ Rayhyhára Aty, Paraguay.  Blanca Ríos
  12. Centro Cultural Espacio-Expresión de Altos, Paraguay. Arnaldo Báez
  13. Paraguaiguakuera Oikóva Ibiza-pe, España. Marta Verón.
  14. Avañe’ẽ Kuaareka Aty (AKA), Paraguay. Huber Meili.
  15. Asociación Amigos Ecologistas Yvyty Rusu, Paraguay. Esteban Ortega.
  16. Casa Paraguaya de Rosario, Argentina. Elsa Recalde.
  17. Grupo Cultural Guaraní, Comodoro Rivadavia, Argentina. Elsi Flecha y Leonarda Ramírez.
  18. Centro de Aprendizajes Interculturales CAI-ÑAÑE’Ẽ-RIMASUN, YVY MARÃE’Ỹ, Villa Gesell, Argentina. Reinilda Romero.
  19. Centro Regional de Educación de Encarnación, Paraguay.  Sonia Pérez.
  20. Centro Histórico Cultural Sapukái, Paraguay. Catalina Cabrera.
  21. Fundación Taipoty, Corrientes, Argentina. Graciela Báez.
  22. Paraguái Ñe’ẽasahára Aty (Asociación de Traductores e Intérpretes de Paraguay), Paraguay. Christian Ojeda y Cintia Rolón.
  23. Che Ra’a, Paraguay. Blas Duarte.
  24. Mombyry guive, Paraguay. Leo Pineda.
  25. Programa Analizando, Puhoe 87.5 FM Pa’i García, Paraguay.  Shyrley Reyes.
  26. Guarani Jurídico, Paraguay. Milciades Pavetti.
  27. Kuña Róga, Paraguay. Cipriana Bogarín
  28. Colectividad Paraguaya de Dourados, Brasil. Elizeu Cristaldo.
  29. Círculo de Periodistas Deportivos de Kapiata, Paraguay. Rubén Segovia.
  30. Consejo de Educación Distrital de Encarnación, Paraguay. Fernando Schols
  31. Tekoa Marãngatu guarani, Santa Cataria, Brasil. Parapoty Jovana Mongelós.

Marandu hesegua

Oiméramo tapicha térã temimoĩmby oñemomarandusevéva hesegua ỹramo oikeséva ipype, ikatuete ohai térã ohenói pumbyry 0983 861371-pe, Lic. Cintia Rolón ndive, térã 0983 598157-pe, Lic. Estela Trinidad ndive. Avei ikatu ohai ko’ápe: guaraniangirupy@gmail.com 

San Lorenzo, 23 jasykõi 2024-pe

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *